Spacer po ...
Kościół pw. Trójcy Świętej
Obecny manierystyczny kościół wzniesiony został na zrębie dawnej gotyckiej świątyni z XIV wieku. Powstał w latach 1278 - 1335 i był przebudowywany w 2. poł. XIV wieku. Przypuszczalnie na ten okres można datować najstarsze fragmenty obecnej budowli, czyli prezbiterium, wieże i mury obwodowe nawy. Największe zmiany nastąpiły na początku XVII w. za czasów Adama Hanniwaldta. Kościół rozbudowano z dużym rozmachem, fundator zatrudnił wysokiej klasy rzemieślników i artystów, którzy wykonali wystrój i wyposażenie wnętrza. Część elementów sprowadzono z Rzymu i Pragi. Kościół stanowi bardzo cenny przykład architektury z początku XVII w. zarówno na Śląsku, jak i w całej Polsce. Przypisywana wrocławskiemu architektowi Hansowi Schneiderowi przebudowa uczyniła świątynię kompleksowym dziełem sztuki pod względem artystycznym, stylowym, ideowym i funkcjonalnym.
Na zewnątrz architektura kościoła charakteryzuje się malowniczym układem wynikającym z asymetrycznego dopasowania aneksów do rdzenia kościoła, który stanowi wieża oraz nawa z prezbiterium. Kamienne i ceglane ściany są w większości pokryte tynkiem, z wyjątkiem aneksu mieszczącego klatkę schodową, który jest w całości ceglany. Zarówno na zewnątrz, jak i wewnątrz zachowały się niewielkie fragmenty gotyckiego kościoła – ostrołukowe okna prezbiterium oraz przypory wspierające ściany prezbiterium.
Na sklepieniach zachowała się częściowo manierystyczna polichromia datowana na lata 1600 - 1615 i przypisywana nieznanym artystom, wykształconym najprawdopodobniej we Wrocławiu. Z początku XVII w. pochodzi empora mieszcząca lożę konsystorską, która podczas nabożeństw była zarezerwowana dla właścicieli Żórawiny, o czym świadczą znajdujące się na polichromii herby rodziny Hanniwaldtów oraz von Schweidingerów. Ważną rolę odgrywały także empory nawy głównej - mieściła się tam loża szlachecka, na której zasiadali goście Adama von Hanniwaldta. Na balustradzie empor zobaczyć można cykl obrazów olejnych poświęconych Pasji Chrystusa. Zgodnie z wymogami protestanckiej liturgii, w prezbiterium mieścił się ołtarz, chrzcielnica i ambona, uzupełnione malowidłami ściennymi o znaczeniu m.in. dydaktycznym. Ciekawym przykładem rzeźby sepulkralnej jest wieloczłonowy pomnik fundatorów przebudowy, Adama i Katarzyny Hanniwaldtów. Zachowała się co prawda tylko jego kamienna część – dwie tablice inskrypcyjne z rzeźbami Mojżesza, Dawida i aniołów. Pierwotnie stanowiły one jedynie tło dla wykonanych z brązu figur Jezusa i czterech biczujących go oprawców.
Po obu stronach południowego wejścia do kościoła wiszą żelazne obręcze zwane kunami. Zamocowano je tam w XVII w., aby wkładać w nie głowy skazańców, którzy przez kilka godzin stali pod murami wystawieni na widok publiczny. Jeśli komuś wymierzano tę karę z powodu kradzieży, to dodatkowo stawiono przy nim skradzione przedmioty. Prostytutkom nakładano z kolei na głowy wianek lub wkładano w ręce zapaloną świecę.
Założenie pałacowo-parkowe
Zlokalizowane jest na północny-zachód od kościoła. Pałac to obecnie skromny XIX-wieczny budynek, gruntownie przebudowany w XX wieku. Sąsiaduje z nim bardzo zniszczony park krajobrazowy o powierzchni 4,5 ha, założony w XIX w. na miejscu barokowego ogrodu. Zachowała się aleja lipowa i starodrzew, w którym rosną pomnikowe okazy dębu czerwonego. W zespole zabudowań folwarku zwraca uwagę spichlerz usytuowany na wschód od pałacu.
Pomnik Witelon
Wcześniej był to postument pomnika upamiętniającego ofiary I wojny światowej, a następnie pomnik powrotu Ziem Odzyskanych do Macierzy. W 1975 r. postument poświęcono Witelonowi, średniowiecznemu uczonemu zajmującemu się m.in. badaniem zjawisk związanych ze światłem i optyką (był on także właścicielem Żórawiny).
Kapliczka domkowa
Nie jest wpisana jako zabytek, ale posiada ciekawą historię. Wykorzystując starsze detale wzniósł ją właściciel sąsiedniego domu. Był on elektrykiem, któremu podczas pracy zdarzył się wypadek - spadł z wysokiego słupa. Kapliczka to wotum dziękczynne za ocalenie życia.
Kościół parafialny pw. św. Józefa Oblubieńca Najświętszej Mari Panny
Kościół powstał wraz z plebanią w 1913 r. jako świątynia ewangelicka. Jest to budynek prostokątny z wydzielonym prezbiterium. Wzdłuż nawy zlokalizowane zostały empory. W ołtarzu głównym znajduje się krucyfiks z 1730 r., który - podobnie jak chrzcielnica - został tu przeniesiony z kościoła Trójcy Świętej. Sama chrzcielnica znajduje się w tylnej kaplicy i wykonana jest z trzech materiałów: czerwonego marmuru, żółtozielonego granitu i zielonego serpentynitu. Nadano jej formę ośmiobocznego kielicha wspartego na ośmiobocznej stopie. Po bokach czasy umieszczono główki anielskie, a na stopie - lwie maski.
Obok kościoła znajduje się wysoki na 2,2 m pręgierz ustawiony przypuszczalnie pierwotnie w 1517 r. na placu przed fosą naprzeciwko dworu. Na słupie znajdują się pozostałości po hakach i łańcuchach wykorzystywanych do przykuwania skazańców. Obecnie służy jako cokół dla odlanej z brązu figury Chrystusa. Od strony zachodniej przy ogrodzeniu umieszczono 9 głazów narzutowych, na które natrafiono podczas kopania fundamentów kościoła i plebani.
Po przeciwnej stronie ulicy sytuowany jest cmentarz. W jego północnej części, na lewo od wejścia, umiejscowiono kwaterę żołnierzy pochodzących z Żórawiny i okolicy, którzy zginęli podczas I wojny światowej. Zaś w północno-wschodniej części cmentarza ustawiono pomnik 27 jeńców wojennych z okresu II wojny światowej, którzy zmarli lub zostali zamordowani w Żórawinie.
Radiowy ośrodek nadawczy
Pierwszy nadajnik w tym miejscu Niemcy wybudowali w 1932 r. O lokalizacji ośrodka zadecydował podmokły grunt, który zapewniał wysoką przewodność i lepsze warunki rozchodzenia się fal. Stacja dysponowała nowoczesnym - jak na owe czasy - nadajnikiem o mocy 60, a potem 120 kW. W 1939 r. nadawano stąd m.in. polskojęzyczne addycje propagandowe odbierane na dużym obszarze ówczesnej Polski. Drewniana wieża wysoka na 146 m „reklamowana” była jako najwyższy wolno stojący obiekt drewniany na świecie. Zbudowana była z drewnianych, kwadratowych belek o boku 25 cm wiązanych po cztery sztuki. Właściwą antenę stanowiła stalowa lina o przekroju 14 mm umieszczona pionowo wewnątrz wieży.
Wieża służyła do 1976 r., kiedy wybudowano stalowy maszt (potem jeszcze przez 13 lat była konserwowana jako zapasowa). Nowy maszt ma przekrój trójkątny i wysokość 258 m, czyli równą długości emitowanej fali.
