Inne ciekawe miejsca w gminie
Biestrzyków
Pierwsza wzmianka o tej wsi pochodzi z 1351 r., kiedy należała ona do wrocławskiej kapituły. Do 1516 r. w ówczesnym Ekharsdorfie mieszkał administrator kapituły. Po zakończeniu wojny trzydziestoletniej często zmieniali się właściciele Biestrzykowa, później jednak znów trafił on w ręce kapituły, by w 1810 r. w wyniku sekularyzacji zostać przejętym przez majora von Sacka.
Przy ul. Lipowej znajduje się ruina wieży mieszkalnej z 1411 r., zbudowanej z gotyckiej cegły. Pod koniec XVI w. powstała dobudówka z klatką schodową, w XVII lub XVIII w. poszerzono okna i otynkowano elewację. Wieża została zniszczona w 1945 r. (spłonęła), jednak częściowo zachowały się obramowania okien wykonane z piaskowca. Otaczał ją niegdyś wał i fosa.
Grodziszów
Jest to wieś ulicówka, o której pierwsza wzmianka pochodzi z 1329 r. Jej pierwsza polska nazwa to Rorów.
Brakuje w niej dawnego dworu, który wysadzono w powietrze w czasie II wojny światowej. Jego właściciel należał do podziemia antyhitlerowskiego, a w wyniku zdrady został aresztowany i od tej pory nikt o nim nie słyszał. Zniknęła również jego żona i dwójka dzieci. Zachował się natomiast podworski park, niestety zarośnięty.
Kotowice
Nazwa Kotowice wzięła się od przydomka właściciela, stąd w 1245 r. brzmiała Cotouici, w 1353 r. Kothewicz, a od XVII w. - Kottwitz. W okresie hitleryzmu została zmieniona na Jungfernsee.
Od północy, wschodu i zachodu wieś otaczają lasy, stanowiące pozostałość po olsach, łęgach i grądach Doliny Odry. Rzeka w tym miejscu meandrowała i wielokrotnie zmieniała koryto. Choć w wyniku regulacji koryta teren został osuszony, to zachowały się tu liczne starorzecza. Jednym z nich jest Jezioro Panieńskie o długości ok. 1,8 km, którego brzegi porastają zarośla wierzbowe. Wiąże się z nim legenda, której bohaterem jest stary człowiek mieszkający w tutejszym lesie. Posiadał on 3 piękne córki, o które dbał i których bardzo strzegł. Jednak kiedy dorosły, zapragnęły rozrywek i uwielbienia kawalerów, stąd zaczęły wymykać się z domu. Skutkiem tego były kolejne (nieskuteczne) zakazy wydawane przez ojca. Gdy pewnego razu wróciły do domu późną nocą, starzec w nerwach chwycił nóż i śmiertelnie ranił wszystkie córki. Gdy po ziemi polała się ich krew, piorun uderzył tak, że aż rozwarła się ziemia, a powstałą w ten sposób rozpadlinę wypełniła woda. Nikt już więcej nie słyszał o tej nieszczęśliwej rodzinie, a w miejscu domu pozostało tylko jezioro z niewielką wyspą porośniętą trzcinami pośrodku. Jak głosiła legenda, jeśli jakiś śmiałek dotrze do tej wyspy i wyrwie trzciny z korzeniami, przyniesie w ten sposób ulgę cierpiącym duszom.
Inna wersja tego podania nawiązuje do własności tego terenu, który należał do klasztoru z Wyspy Piaskowej i znajdującej się na nim kaplicy. Dziewczęta zostały pochłonięte przez wodę, ponieważ wolały zabawy zamiast modlitwy.
Kościół pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa w Kotowicach został zbudowany w 1924 r. dla ewangelików. Od południowo-zachodniej strony posiada kwadratową nieotynkowaną wieżę, nakrytą iglicą i zwieńczoną krzyżem na kuli. W szczycie z kolei znajduje się półokrągła wnęka z figurą Najświętszego Serca Pana Jezusa. Ołtarz główny zdobi obraz z Sercem, który mieści się między dwoma parami kolumn marmuryzowanych. Przy kościele stoi parterowa, murowana plebania.
Przy skrzyżowaniu ulic Spacerowej i Kolejowej stoi obelisk poświęcony ofiarom I wojny światowej. Na dwustopniowym cokole mieści się postument, na którym leży lew. Obelisk wykonany został z kamieni granitowych, zaś lew z piaskowca. Płyta wmurowana w postument została zniszczona.
Łukaszowice
Ślady ludzi w Łukaszowicach pochodzą z kultury łużyckiej, przy czym osadnictwo prowadzono tu do średniowiecza. Według dokumentów datowanych na 1282 r. wieś nazywała się Grunow, co miało związek z otaczającymi ją zielonymi mokradłami.
W centrum wsi znajduje się zespół podworski, należący pod koniec XVIII w. do gen. von Lüttwitz. Obiekty użytkowane były przez Zootechniczny Zakład Doświadczalny w Siechnicach. Dwór z 1836 r. miał charakter klasycystyczny, ale obecny wygląd zawdzięcza przebudowie z 1918 roku. Nad jego frontowym wejściem wmurowano dwie tarcze herbowe należące do rodów von Wallenberg i von Lievas. W skład zespołu wchodzi jeszcze oficyna i obora z 1925 r. oraz murowana stodoła z końca XIX wieku. W połowie XIX w. założono park o powierzchni 1,7 ha, w którym działał plac zabaw.
Radwanice
Radwanice wzięły swą nazwę od imienia Radwan, a zmiana nastąpiła tylko w okresie hitleryzmu (Wasserborn). Południowa część miejscowości to dawna wioska Solniki.
Przy ul. Kościelnej mieści się kościół pw. Matki Bożej Różańcowej z 1939 r., pierwotnie zbudowany jako świątynia protestancka. Jest to budynek murowany z kwadratową drewnianą sygnaturką w północno-zachodniej części, zwieńczoną kulą i krzyżem. Obok stoi krzyż misyjny ulokowany na kopcu z kamieni polnych.
Przy ul. Parkowej zaś istniał pałac z parkiem, stawem i ogrodem gospodarczym o powierzchni ok. 1,3 ha. Do czasu sekularyzacji majątek należał do kapituły wrocławskiej, później zaś przejął go urząd skarbowy. Nie zachowały się informacje dotyczące pałacu, co do parku wiadomo zaś, że założono go pod koniec XVIII lub na początku XIX wieku.
Sulimów
Nie jest znane pochodzenia nazwy Sulimów, wiadomo jednak, że pierwotnie wieś nazywała się Sylmenow (1339 rok). Według informacji historycznych wieś należała zawsze do wrocławskich mieszczan. Około 1800 r. większość tutejszych mieszkańców używała języka polskiego, natomiast w 1823 r. zlikwidowano polskie nabożeństwa.
W latach 1805-1806 powstał kościół pw. św. Franciszka z Asyżu, wówczas jeszcze świątynia protestancka. Liczne remonty i przebudowy sprawiły, że dzisiejszy budynek nie przypomina pierwotnego. Po II wojnie światowej przeszedł w ręce katolików. Cokół kościoła wykonano z ciosów granitowych. Wewnątrz zachował się klasycystyczny ołtarz z 1806 r. z kolumnami jońskimi i figurą Matki Boskiej. W ołtarzach bocznych z kolei znajdują się figury św. Franciszka z Asyżu i Matki Boskiej. Z tego samego okresu co ołtarz pochodzi ambona, drewniane empory i chór muzyczny oparty na ozdobnych słupach.
We wsi znajduje się również zespół dworski. Dwór (pod numerem 24) zbudowano w stylu empire w latach 20. XIX w., przy czym z powodu licznych remontów zatracił swoje pierwotne cechy. Jest to budynek murowany, powstały na rzucie litery "T". Obok znajduje się park o powierzchni 1,3 ha z końca XIX wieku. Najlepiej zachowały się w nim pozostałości alei grabowej.
Św. Katarzyna
Pierwsze ślady człowieka na terenie Św. Katarzyny pochodzą z neolitu (4000-1700 r. p.n.e.). Jednak pierwsza wzmianka o wsi - nazywanej wówczas S. Katherine - pochodzi z 1257 r., kiedy komes Jan z Wierzbna (późniejszy kasztelan wrocławski) odkupił ją od wrocławskich mieszczan. Później miejscowość często zmieniała właścicieli, a w 1637 r. była nawet podzielona na część świecką i duchowną, oddzielone dużymi kamieniami. W tym czasie wielokrotnie ją plądrowano, a w 1643 r. spalili ją Szwedzi. Od 1662 r. należała do Rycerzy Krzyżowych z Wrocławia. Pod koniec XVIII w. funkcjonowały w niej dwa folwarki, a duża część ludności używała języka polskiego. Jednak już ok. 1800 r. zaprzestano odprawiania mszy w języku polskim. Od 1842 r. przez Św. Katarzynę biegnie linia kolejowa z Wrocławia do Oławy.
Pierwsze wzmianki o kościele parafialnym pw. św. Katarzyny pochodzą z 1257 roku. Jak większość dolnośląskich kościołów, w połowie XVI w. przeszedł w ręce protestantów, przy czym ten stan utrzymywał się dosyć krótko - do 1654 roku. Najstarszą część świątyni stanowi nawa i prezbiterium z XIII w., wieża i zakrystia datowane są na koniec XV wieku. Jest to budynek gotycki, nietynkowany i jednonawowy. Barokowy ołtarz główny z połowy XVIII w. zawiera obrazy Zwiastowania i Nawiedzenia NMP oraz rzeźby świętych: Jadwigi, Elżbiety, Jana Chrzciciela i Jana Ewangelisty. Obraz Matki Boskiej Częstochowskiej został tu przywieziony przez repatriantów z Doliny na Kresach Wschodnich. W południowej stronie nawy znajdują się dwie duże płyty nagrobne z piaskowca: Błażeja Schari (na ziemi) i członka rodu von Reisewitz (wmurowana w ścianę). Kościół i cmentarz otacza mur warowny z 1. poł. XVII w. o wysokości 9 m. Do dzisiaj zachował się jednak tylko jego fragment. W zwieńczeniu barokowej bramy z XVII w. znajduje się uszkodzona rzeźba św. Katarzyny. Na koronie muru od strony ul. Sienkiewicza zlokalizowano późnogotycką kapliczkę. W zwieńczeniu kapliczki widoczna jest kula, a na niej żelazny krzyż kardynalski, na ścianach zaś płaskorzeźby przedstawiające sceny ukrzyżowania z Marią i Janem Ewangelistą, św. Jadwigę i św. Barbarę.
Klasztor Sióstr Pasterek i Dom dla przewlekle chorychzbudowany został w latach 1908-1925, doszczętnie spłonął w wyniku działań wojennych, lecz wkrótce potem go odbudowano. W głównym budynku znajdują się pomieszczenia administracji i pensjonariuszy, a w szczycie wschodnim - dwunawowa kaplica pw. Chrystusa Dobrego Pasterza. Wyposażenie oraz witraże są bardzo skromne, ponadto występują współczesne polichromie. Dom mieszkalny Sióstr Pasterek także posiada 2 piętra, a murowany jest z cegły licówki. Przy domu stoi kapliczka słupowa na ceglanym cokole, w której prześwicie znajduje się figura Dobrego Pasterza. W ogrodzie przed kaplicą stoi z kolei metalowa figura św. Józefa z Dzieciątkiem.
W budynku przy ul. Głównej 32 mieścił się niegdyś Urząd Pocztowo-Telekomunikacyjny. Budynek pochodzi z 2 poł. XIX w., przebudowano go w XX wieku.
W murowanym, nietynkowanym domu przy ul. Głównej 74 umiejscowiono Klasztor Sióstr Elżbietanek. Obiekt pochodzi z przełomu XIX i XX wieku. Obok wejścia znajduje się ostrołukowa wnęka z trójkątnym zwieńczeniem, na którym ulokowany jest kamienny krzyż. We wnęce zachowała się figura św. Katarzyny Aleksandryjskiej. W budynku Klubu Tęcza (ul. Głowna 82) mieścił się niegdyś Urząd Gminy. Budynek Publicznej Szkoły Podstawowej im. Stefana kard. Wyszyńskiego Prymasa Tysiąclecia (ul. Główna 94) to dwór z końca XVIII w., którego pierwszym właścicielem był Dawid Karash. Za dworem znajdował się park o powierzchni prawie 2,5 ha z drzewostanem datowanym na lata 80. XIX wieku. Obecny budynek jest oczywiście zmodernizowany, w dawnym parku zaś zorganizowano boisko (zachowała się jednak aleja lipowa). Wśród ciekawych i rzadkich okazów drzew ocalały jeszcze 4 sztuki ailantu (bożodrzew gruczołowaty).W południowej części parku na niewielkim wzniesieniu znajdował się grobowiec właścicieli posiadłości.
Zespół stacji PKP (ul. Kolejowa) pochodzi z przełomu XIX i XX wieku. Dworzec jest budynkiem murowanym, trzyczęściowym, w środkowej części dodatkowo występuje poddasze. Dworcowi towarzyszą: duży i mały budynek gospodarczy z oryginalną stolarką oraz budynek toalet.
Budynki przy ul. Powstańców Śl. 7 tworzyły dawniej zespół pałacowy. Początek rezydencji datuje się na lata 20. XIX w., a jej pierwszym właścicielem był baron von Reidel. Po licznych przebudowach budynek zatracił swoje cechy stylowe i stał się budynkiem mieszkalnym. Pałac otaczał ogród i park o powierzchni 1,3 ha. Obok, przy ul. Powstańców Śl. 8 stoi budynek z początku XX w., w którym funkcjonowało Gminne Centrum Kultury i Biblioteka. W szczycie znajduje się oculus.
Trestno
Nazwa wsi wywodzi się ze staropolskiego słowa "treść", co oznaczało trzcinę. Pierwsza nazwa Trestino pojawiła się w 1234 r. i określała posiadłość należącą do wrocławskiego szpitala św. Ducha. W XVI w. przejęła ją Rada Miejska we Wrocławiu, następnie przekazywały ją sobie osoby prywatne.
Od XVI w. w Trestnie istniał drewniany kościół ufundowany przez Clausnitza dla protestantów, a przejęty w 1654 r. przez katolików. Obecna świątynia pw. Matki Bożej Niepokalanej powstała w 1934 r. jako ewangelicka. W ołtarzu znajduje się obraz Matki Boskiej Ostrobramskiej. W zachodnim szczycie zachowały się wykonane z piaskowca epitafia Ernesta Sebastiana von Clausnitz i Elżbiety von Clausnitz. Najprawdopodobniej w jednym z narożników nawy leży ich płyta nagrobna z odłamanym rogiem. Przed kościołem znajdują się dwa głazy narzutowe i krzyż misyjny.
Również w tej miejscowości mieści się zespół dworski. Jego centralny element stanowił dwór z 1710 r., przebudowany w międzywojniu i rozebrany w latach 70. z powodu ogromnych zniszczeń wojennych. Zachowały się fragmenty parku założonego w XIX w. na powierzchni prawie 1 ha. W północno-zachodniej części stanął blok z piaskowca z tarczą zegara słonecznego z cyframi rzymskimi. Na zespół dworski składają się jeszcze oficyna, dom, budynek gospodarczy i dwie bramy w murze.
W północnej części wsi zlokalizowany wodomierz służący do ustalania stanu wody w Odrze. Tworzą je betonowe schody prowadzące do lustra wody oraz numerowanych wskaźników.
Cmentarz przy drodze prowadzącej do Blizanowic założono w 2. poł. XIX w. i funkcjonował do końca lat 70. XX wieku. Obecnie jest zdewastowany, w ruinę obróciła się również cmentarna kaplica. Zachowały się jedynie nieliczne stare nagrobki, m.in. Karla Killmanna zmarłego w 1887 r. czy małżeństwa Ruffer zmarłych w latach 1925 i 1927. W południowo-wschodnim narożniku zachowały się ślady kwatery wojskowej oraz proste betonowe krzyże z napisami "Auf Wiedersehen".
Żerniki Wrocławskie
Pierwotnie wieś miała charakter służebny i nazywała się Sirnik siue Schonborn (1287 roku). Po II wojnie światowej przyjęto nazwę Serniki i dopiero później Żerniki.
Tutejszy kościół pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa pochodzi z początku XX w. i zbudowany został na planie prostokąta. Nad wejściem umieszczono płaskorzeźbę Dobrego Pasterza z 1930 r., zaś z lewej strony płaskorzeźbę upamiętniającą tysiąclecie Chrztu Polski. Strop wykonano z drewna, chór muzyczny z organami i empory wspierają się na drewnianych, ozdobnych słupach. Ołtarze są skromne i zawierają obrazy Najświętszego Serca (główny), Opiekuna zmarłych św. Józefa i Matki Boskiej Częstochowskiej (boczne). Przed wejściem do kościoła na murowanym cokole mieści się figura Matki Boskiej Niepokalanego Poczęcia.
Zespół dworski istniał we wsi już pod koniec XIII w., jednak tutejszy pałac pochodził z połowy XVII w., o czym świadczyła data na portalu (1656 lub 1658 rok). Budynek już nie istnieje, ponieważ został rozebrany po 1945 roku. Zachodnią część założenia zajmował ogród i park. Inne budynki mają charakter mieszkalny lub gospodarczy, niektóre wykorzystywane były przez Gminną Spółdzielnię Samopomoc Chłopska w Świętej Katarzynie - Bazę Obrotu Rolnego Żerniki.
W willi przy ul. Kolejowej 2 znajdowało się i nadal znajduje przedszkole. Budynek pochodzi z początku XX w. i posiada oryginalną stolarkę. Ponadto w budynku przy ul. Wrocławskiej 3 znajdowała się dawna szkoła parafialna wybudowana na przełomie XIX/XX wieku.
