Inne ciekawe miejsca w gminie
Baranowice
Pierwsze wzmianki o miejscowości pochodzą z 1341 r., kiedy to nosiła nazwę Baranowicz.
W jej zachodniej części mieści się jednopiętrowy pałac z 1854 roku. Od frontu budynek posiada wejście z gankiem i werandą. Na lewo od wejścia, na wysokości piętra, zachowały się pozostałości kartusza herbowego. Prawdopodobnie symbolizuje on ród von Tempskych, którzy odkupili tę posiadłość w 1858 r., gdy była ona połączona z Oporowem i Mokronosem Dolnym.
Do zespołu pałacowego należą też 3 oficyny mieszkalne z końca XIX w., dwie obory i stodoła. Za pałacem zachowały się pozostałości parku.
Bliż
Bliż - jeszcze jako Blis - pojawia się w źródłach historycznych od 1245 roku. Miejscowość była posiadłością rycerską, a później należała (do 1810 r.) do biskupstwa wrocławskiego. W wyniku sekularyzacji majątek stał się własnością państwa. Po 1945 r. wieś przeznaczono pod zasiedlenie i już rok później zamieszkali w niej rolnicy.
Częściowo zachował się zespół dworski z eklektycznym pałacem z przełomu XIX i XX wieku. Charakterystyczne jest dla niego wejście frontowe w zaokrąglonym ryzalicie, przechodzącym w taras. Obok znajduje się wieżyczka o ośmiokątnej podstawie. Pałac otocza 3-hektarowy park z dwoma dębami o obwodzie pnia ponad 300 cm oraz grupą wierzb płaczących zasadzonych nad stawem.
Bogdaszowice
Pierwszy raz Bogdaszowice zostały wymienione w dokumentach spisu z dziesięciny dla wrocławskiego zakonu Św. Ducha już w 1234 r. (Bogdosouichi).
Najstarszą budowlą jest tu kościół pw. św. Michała Archanioła z XIV wieku. Budynek w stylu gotyckim charakteryzuje się dwuspadowym dachem z sygnaturką. Jest to świątynia jednonawowa, orientowana, jej wnętrza zdobi skromna polichromia. Większa część wyposażenia pochodzi z 2. poł. XVII i XVIII w., starsze elementy to dwie gotyckie rzeźby wykonane z drewna - Madonna (2. poł. XV w.) i św. Jan Ewangelista z Matką Bożą (XV/XVI w.) - oraz renesansowa drewniana chrzcielnica (1577 r.). Kościół otacza mur z barokową bramą i kapliczką z Chrystusem Ukrzyżowanym.
We wschodniej części wsi, nad Strzegomką, zbudowano młyn. Jednak w XIX w. istniały tu aż 2 młyny, gorzelnia, browar, szkoła katolicka, funkcjonował kowal, bednarz i krawiec.
Pierwszy dwór stał tu już w XIV w., o czym świadczą badania archeologiczne. Na jego fundamentach powstał kolejny, nawodny. W czasie II wojny światowej w dworze mieszkała ewakuowana ludność i francuscy jeńcy pracujący w tutejszych gospodarstwach rolnych. Przy ruinach dawnego dworu rośnie platan o średnicy 470 cm i wysokości ok. 30 m. Zachowały się też elementy parku w stylu angielskim.
W styczniu 1945 r. do wioski weszli Rosjanie, niszcząc wiele zabudowań. Później wojsko wycofało się, ustanawiając jednak dwóch zarządców, mających pilnować pracujących Niemców i wywozu plonów. Część mieszkańców umarła w wyniku epidemii tyfusu, część zaś została wysiedlona.
Czerńczyce
We wsi znajduje się zespół dworski z pałacem zbudowanym ok. 1735 r. w stylu barokowym. Utracił on jednak te cechy po przebudowie dokonanej ponad 100 lat później. Budynek posiada dwie kondygnacje i nakryty jest prawie płaskim, wielospadowym dachem. Od frontu zamieszczono piaskowcowy portal zawierający tarcze herbowe i wazy. Nad nim zaś, na drugim piętrze, znajdował się balkon (niezachowany). Na zachód od pałacu mieści się oficyna dworska z otworami okiennymi i drzwiowymi ozdobionymi łukami wykonanymi z cegły licówki. Za zabudowaniami zachował się park krajobrazowy o powierzchni ponad 3 km. W jego zachodniej części zbudowano dwukondygnacyjny pawilon ogrodowy w kształcie litery L.
W pobliskiej dolinie znajduje się zespół sześciu stawów rybnych. Warto tam podejść, gdyż między dwoma z nich rośnie dąb szypułkowy o obwodzie 585 cm.
Ciekawym obiektem jest także cmentarz. Co prawda jest stary i zniszczony, ale można na nim odnaleźć XIX-wieczne płyty z nazwiskami tutejszych mieszkańców, wskazujące na ich polskie pochodzenie, np. von Komonke, von Kościelska.
Gniechowice
Gniechowice były niegdyś wsią gminną, ulicówką, położoną w dolinie Czarnej Wody. Jako Gnekowiz i Gniechowiczi występowały w dokumentach już od 1288 r., do 1936 r. Niemcy używali nazwy Gniechwitz, aż zmienili ją na Altenrode.
Z XV w. pochodzi tutejszy kościół pw. św. Filomeny, zbudowany w stylu gotyckim i przebudowany w neogotyku. Budowla jest orientowana, posiada kwadratową wieżę. Zachowały się barokowy ołtarz boczny św. Dominika i chrzcielnica, 2 lichtarze, pacyfikał i monstrancja z końca XVIII wieku. W ołtarzu głównym znajduje się obraz św. Filomeny. Przy cmentarzu zlokalizowany był cmentarz, który jednak zlikwidowano. Natomiast w mur otaczający kościół wmurowano XIX-wieczne płyty nagrobne.
W pobliżu znajduje się zespół dworski, którego centralny punkt stanowi barokowy pałac z 1713 roku. Budynek jest prostokątny, jednopiętrowy, z mansardowym dachem. Od strony wschodniej wzmacniają go przypory, a od północnej i południowej zdobią stiuki. Zespół tworzą też oficyny i spichlerz z połowy XIX wieku. Obiekty należały do Kombinatu PGR. Założenie dopełnia park położony po przeciwnej stronie Czarnej Wody. Powstał w latach 1854-1857 na bazie starszego drzewostanu.
Innym obiektem zabytkowym we wsi jest dom ludowy z salą widowiskową i budynkiem straży pożarnej, położony u zbiegu ul. Kąckiej i Wrocławskiej. Obiekty te, pochodzące z początku XX w., są ze sobą połączone. Przed nimi ustawiono pomnik "Bohaterom Armii Radzieckiej".
Jaszkotle
Jaszkotle to niewielka wieś, wspominana już w 1155 r. jako Jascotele. Kościół istniał tu co najmniej od 1318 roku.
Obecna świątynia pw. Wniebowstąpienia Pańskiego pochodzi z 1473 r. i reprezentuje styl gotycki. Po jej stronie zachodniej znajduje się kwadratowa wieża. Wewnątrz znajdziemy dwa rodzaje sklepień - krzyżowo-żebrowe nad prezbiterium oraz płaski drewniany strop nad nawą. Do naszych czasów przetrwały dwa XVI-wieczne kamienne portale i obramowania okien. Spośród ciekawszych elementów wnętrza można wymienić gotycką rzeźbę Madonny z Dzieciątkiem z 1500 r., renesansowe sakramentarium z XVI w., barokowy ołtarz boczny św. Rodziny (1680 r.), ołtarz główny z rzeźbami św. Jana Chrzicciela, Jana Ewangelisty, Barbary, Jadwigi i Michała Archanioła (1700 r.), ołtarz boczny "Modlitwy w Ogrójcu" (1700 r.), ołtarz boczny Bierzmowania (1706 r.). Warto też zwrócić uwagę na barokową ambonę z płaskorzeźbą Jezusa nauczającego w świątyni, rzeźbami Ojców Kościoła i św. Michała Archanioła; marmurową chrzcielnicę z drewnianą pokrywą ozdobioną rzeźbą Chrztu Pana Jezusa w Jordanie (1710 r.); barokowe kropielnice z marmuru i kamienia złoconego. Ze szkoły Willmanna pochodzi tutejszy obraz (datowany na 1700 r.) "Czterej Ewangeliści i Ukrzyżowanie". Najnowszy element wyposażenia kościoła stanowi prospekt organowy z polichromowanego drewna (wykonany pod koniec XIX w.). Zlikwidowano przykościelny cmentarz, z którego przetrwały jedynie nagrobki księży oraz wmurowana w ścianę prezbiterium płyta nauczycielki Clary Stoclossy.
Kamionna
W miejscowości znajdują się ruiny pałacu zbudowanego w XVI w., należącego do rodziny Seidlitzów. W latach 1740-1744 przebudowano go na barokową rezydencję (prawdopodobnie wg projektu Christopha Hacknera). W 1850 r. pałac częściowo rozebrano, aby go odnowić i otynkować w 1935 roku. W tym stanie obiekt przetrwał 40 lat, kiedy to zawalił się fragment dachu. W poł. lat 80. XX w. mieszkała tu jeszcze jedna rodzina, natomiast dzisiaj zostały już tylko ruiny pałacu, a jedynym obiektem, który zachował świetność jest pomnik św. Jana Nepomucena. Ufundowali go ok. 1740 r. właściciele wsi, von Kalckreuthowie, a wyrzeźbił prawdopodobnie Johann Albrecht Siegwitz (autor Nepomucena z wrocławskiego pl. Katedralnego). Figura posiada rzadko spotykaną wnękę na lampkę oraz łacińską inskrypcję: "Co często nieżyczliwość, nienawiść i zazdrość wymyśli nagannego, a oprócz tego trucizna złych języków wyrządzi złośliwą szkodę naszej godności - odwróć przez swe wstawiennictwo. Spraw, aby ich złośliwe poczynania nie miały Twojego błogosławieństwa. Kto złośliwości zmyśla, przez nieprzyzwoite plotkarstwo poniża godność bliźniego. Spraw przez swoje wstawiennictwo i uwolnij nas od grzechu oraz występku, ponieważ życie w grzechu jest największym wstydem przed Bogiem".
Krobielowice
Na terenie miejscowości odkryto osadę wielokulturową - ścierały się tu wpływy kultury łużyckiej okresu halsztackiego, kultury przeworskiej, okresu wpływów rzymskich i średniowiecza. Do początku XIX w. wieś nosiła nazwę Krieblowitz.
W XVI w. na zlecenie opata klasztoru św. Wincentego w Krobielowicach powstał renesansowy dwór. Po sekularyzacji w 1810 r. majątek trafił do feldmarszałka Blüchera, zwycięzcy spod Waterloo i bitwy nad Kaczawą. Krobielowice otrzymał w nagrodę wraz z 11 innymi wsiami. Wtedy też nazwę miejscowości zmieniono na Blüchersruh. Blücher od razu przystąpił do przebudowy dworu, wzbogacając założenie o gorzelnię, browar i karczmę, wytyczając promenadę i zakładając zwierzętnik. Pewnego dnia w 1819 r. feldmarszałek wybrał się konno do sąsiedniej wsi, jednak w drodze powrotnej spadł z konia i zmarł. W pogrzebie wziął udział król Fryderyk Wilhelm III, jego synowie oraz wielu oficerów (co wynikało głównie z faktu ich przebywania na manewrach pruskiej armii) - w sumie ok. 20 tys. osób. Feldmarszałek został pochowany w kościele w Wojkowicach, choć planowano budowę mauzoleum na lubianym przez niego sosnowym wzgórzu. Wśród żołnierzy zbierano pieniądze na budowę ogromnego pomnika, oddającego wielkość wodza: na granitowej skale przypominającej piramidę ze ściętym wierzchołkiem miał siedzieć lew, a przed wejściem dwa sfinksy. W masywie Ślęży przygotowywano już odpowiedni fragment granitowej skały, jednak ważyła ona ponad 600 ton i nie dała się ruszyć z miejsca. Później blok zmniejszono prawie o połowę, ale i tak udało się go przesunąć tylko na pole w pobliżu Rogowa Sobóckiego, gdzie leżał kolejne 20 lat. Kiedy cesarzem został Fryderyk Wilhelm IV sprawa pochówku powróciła - tym razem miały zostać wydane ogromne pieniądze na upamiętnienie wielkiego wodza. Ze strzelińskich kamieniołomów planowano sprowadzić granit na mauzoleum. Na trasie, którą przewożono ogromny kamień, konieczne było poszerzanie dróg i wzmacnianie mostów. Projekt zakończył się sukcesem i feldmarszałka udało się po raz drugi pochować.
W Krobielowicach zaś mieszkali jego potomkowie. W 1945 r. pałac zniszczyli radzieccy żołnierze: zginęły obrazy, meble i samochody, ale także pamiątki po bitwach, np. srebrny talerz z serwisu Napoleona czy jego kareta. W połowie maja 1945 r. mauzoleum zniszczono: wyłamano drzwi i kratę, trumnę otwarto. Mieszkańcy wspominają, że kości feldmarszałka zostały wyrzucone na ulicę i kilkakrotnie rozjechane przez pojazdy wojskowe należące do żołnierzy rosyjskich.
Naprzeciwko wjazdu do pałacu stoi budynek, w którym przed II w.św. działała restauracja o nazwie "Feldmarszałek naprzód!".
Sośnica
Nazwa Sośnica pochodzi od rosnących we wsi sosen. Znajduje się w niej neobarokowy pałac i gotycki kościół Podwyższenia Krzyża Świętego. Świątynia istnieje od XIII w., jednak bardziej znana stała się w 1776 r., kiedy to powiększono ją o kaplicę Świętych Schodów. W Wielki Piątek pielgrzymi wchodzą na kolanach po 28 marmurowych schodach, w których zamurowano ampułki z relikwiami świętych.
Kościół istnieje od 1244 r., kiedy to biskup wrocławski Henryk ogłosił go świątynią odpustową. Znajdował się w nim obraz NMP, jednak zaginął, gdy kościół przejęli protestanci. W czasach kontrreformacji sośnicka świątynia stała się kościołem ucieczkowym - przybywali do niej wierni z miejsc, w których nie można było swobodnie wyznawać swojej religii, jak np. luteranie z Kątów Wrocławskich, którym odebrano ich kościół.
Kaplicę ufundowała Maria Józefina von Würtz und Burg. Hrabina wyruszyła pewnego razu na pielgrzymkę do Rzymu, w którym największe wrażenie zrobiła na niej bazylika św. Jana na Lateranie. Razem z innymi pielgrzymami pokonała znajdujące się przed nią Święte Schody, pochodzące wg legendy z pałacu Poncjusza Piłata, którymi Jezus był prowadzony na sąd. Po powrocie do Sośnicy postanowiła je odtworzyć, zlecając ich wykonanie z najlepszej jakości marmuru. Pod schodami umieszczono też kryptę grobową, w której w 1783 r. pochowano hrabinę, a kilka lat później także członków rodziny von Wengersky, do której należał majątek w niedalekich Jurczycach. Na szczycie Świętych Schodów umieszczono figurę Jezusa Chrystusa, a pod jego stopami - tabernakulum w kształcie kuli ziemskiej.
Do innych ciekawych obiektów w tym kościele należy epitafium poświęcone Ludwigowi Scholtzowi. Znajduje się w nim scena, w której przed ukrzyżowanym Jezusem pochyla się żołnierz z I w.św. Inne epitafium poświęcono Henrykowi von Schindelowi. Przedstawiono na nim scenę zmartwychwstania Jezusa oraz adorującej tę sytuację rodziny zmarłego.
Za kościołem znajduje się ścieżka prowadząca nad Bystrzycę.
